Johan Cruijff, 1947-2016

[Zuidema]

https://www.npodoc.nl/artikelen/cruijff-aflevering-1

Bedankt voor het linkje!

[Ajax Rules]

Ik las dat de docu heel onprettig keek en heel snel en adhoc gemonteerd was? En daarnaast voor de Ajax-kenner ook eigenlijk geen nieuwe (voetbal)beelden bevatte? Klopt dat?

[Yopii]

Niets voor jou: een flutdocumentaire over een flutfiguur.

Serieus, er zitten beelden tussen die ik al eerder heb gezien, terwijl ik niet zo'n terugkijker ben. Desondanks geniet ik ervan: de elegantie van Cruijff, zijn onnavolgbaarheid, zijn impact. Het is ook een ode aan onze club.

[Zuidema]

Eerste aflevering nu gezien. Veel bekende beelden en teksten, maar er was ook het een en ander dat nieuw voor me was. Ik vond deze aflevering wel vaak erg fragmentarisch in een fors tempo. Kennelijk had iemand erg veel haast? Het was op het randje voor mij qua intensiteit, maar het was te doen. Hopelijk wordt het in de volgende afleveringen wel wat relaxter en bedachtzamer. Het zou denk ik Cruijff meer recht doen.

[Zuidema]

Wat Özcan Akyol (en mij trouwens ook weer) opviel in die eerste aflevering over Cruijff:

De documentaire over Cruijff legt per ongeluk iets anders bloot

Özcan Akyol 23 maart 2026, 20:15

Veel verwachtingen had ik niet toen ik de nieuwe documentaireserie over Johan Cruijff ging bekijken, want wat was er nog níét verteld over de man die bewonderaars heeft in alle hoeken van de samenleving, ongeacht sociale klasse of woonplaats?

De makers, bekend van eerdere televisieproducties die wereldwijd hadden gescoord, zouden nog kunnen opwerpen dat ze nieuwe generaties willen laten kennismaken met de Amsterdamse branieschopper, gezegend met oneindig veel talent. In de hoop dat we allemaal weten hoe de blauwdruk van totaalvoetbal in Nederland is ontstaan. Vooruit. Geen slecht argument.

Toch kreeg ik – iemand die Cruijff nooit actief zag voetballen – een heel ander inzicht, toen ik de eerste aflevering van de documentaire had gezien. Het was cruciale informatie die in een paar seconden werd afgedaan.

Ondanks zijn voetbalvreugde en de prijzen die hij won, keerden steeds meer mensen zich tegen de jongen uit Betondorp, waar de algemene mores was dat je gewoon moest doen, want dan deed je al gek genoeg.

Er werd een oud fragment in de wijk getoond en daarin zeiden argeloze omstanders, die om onduidelijke redenen boos waren en ogenschijnlijk nergens in uitblonken, dat het jochie onderhand toch wel een grote bek kreeg en daarom mocht hij ‘oplazeren’.

Eerder vertelde Jan Mulder, oud-teamgenoot en schrijver, dat Cruijff veel mensen begon te irriteren, omdat hij niet te vangen was en – tegen de Nederlandse volksaard in – zijn kop boven het maaiveld uitstak. En dan beginnen Nederlanders nu eenmaal te hakken.

Inmiddels zijn er al vier of vijf generaties na Johan Cruijff gekomen, maar nog steeds leven we in een samenleving die wordt gekenmerkt door die calvinistische inborst. Iedere paradijsvogel moet kapot, of anders verplicht wegvliegen, andere opties zijn er niet. Wie zich in de muziek, de wetenschap of de politiek weet te onderscheiden, door heel hard tegen de stroom in te gaan, moet dat bekopen met volkswoede en zelfs een benepen vorm van succeshaat.

Wat erg dat zulke zaken Johan Cruijff ook zijn overkomen. Pelé staat gelijk aan een profeet in Brazilië. Messi is de messias van Argentinië. En Cruijff werd door een paar teamgenoten en kritische fans weggehoond. Om die reden is het goed dat deze documentaire is gemaakt. De film vertelt veel over de voetballer annex trainer én evenzoveel over onszelf.

AD.nl

Veel (terechte) euforie en loftuitingen over Cruijff op zijn 10e sterfdag. Dat is logisch. Maar waarom was Cruijff bij sommigen toch ook erg impopulair? Een analyse/inventarisatie.

Cruijf de betweter: grootmeester in ruzies, relletjes en gezeur om geld

Ryan Claus 24 mrt. '26

Johan Cruijff is deze week alweer tien jaar dood. Voor miljoenen – zelf dacht hij eerder aan miljarden – mensen was hij een halfgod. Voetballende perfectie. Terecht. Tegenstanders werden stapelgek van hem, maar zij niet alleen. De eeuwige betweter was óók een grootmeester van ruzies, relletjes en rare beslissingen. Maar da’s logisch. ‘Als je iets wilt veranderen, ontstaat er gedoe. Maar gedoe hoort erbij.’

Aan alle lezers die Ajax en diens eeuwige nummer 14 net zo’n warm hart toedragen als deze journalist; alvast mijn welgemeende excuses voor dit portret. Over het voorstel van de chef – een verhaal over Cruijff de klootzak, ‘weer eens wat anders’ – heb ik langer getwijfeld dan aan zijn voorstellen om Willem Engel, een tbs’er die zijn vader omlegde en een functionerende pedofiel te interviewen. Thema’s die doorgaans bij mij de vraag oproepen: zou je dat nou wel doen? Moet je dat nou wel willen?

Nou, ik kan u zeggen: dit was de moeilijkste. Een beetje mijn eigen clubicoon lopen neersabelen, pagina’s lang. Mijn reactie – ‘Zoek maar een ander’ – stond klaar voor verzending, totdat zomaar een van Cruijffs vele uitspraken door mijn kop schoot. Iets in de trant van: ‘Vier miljard mensen kennen mij. Driekwart van hen vinden mij geweldig. Daar richt ik mijn aandacht op. Want als ik mij een beetje druk zou lopen maken om het feit dat die andere kwart mij een klootzak vindt, dan zou ik toch helemaal gek worden?’

Tja, wie zijn eigenlijk die miljard mensen die De Verlosser eerder zagen als De Lamstraal? En waarom vonden ze dat dan? Je bent tenslotte een journalist om dit soort prangende vragen te beantwoorden. En soms moet er gewoon iets gebeuren voordat er iets gebeurt. Daarnaast: je gaat het vaak pas zien als je het doorhebt. Volgt u het nog? Nou, als ik zou willen dat u het begreep, zou ik het wel beter uitleggen.

Hendrik Johannes Cruijff, geboren in 1947 te Amsterdam-Oost, wordt in nagenoeg iedere publicatie, podcast, film en/of Panorama-artikel de hemel in geprezen. Da’s logisch. De man kon nou eenmaal pingelen, passen en scoren als geen ander. Was het brein achter drie achtereenvolgende Europa Cups in de vroege jaren zeventig. De architect van het totaalvoetbal. De revolutionair van het grote Barça. Drievoudig winnaar van de Ballon d’Or. Een grootse trainer. Voorzag het spelletje van magie, maar ook van een filosofie. Maar goed; genoeg veren. Want zelfs de grote Johan Cruijff was maar een mens van vlees en bloed. Een man met zeer vervelende trekjes, onverklaarbare opvliegers en vieze geheimen. Iemand die ook weleens te lang naar andere vrouwen keek, óók slechte dagen kende en óók vieze scheetjes liet.

Een van de allereersten die met Cruijff de klootzak word geconfronteerd, is diens leraar op de School met den Bijbel. Nog meer dan een onnavolgbaar voetballertje is kleine ‘Jopie’ namelijk een ontiegelijke bijgoochem. Een geboren betweter. In zijn boek Cruijff! De jonge jaren schetst biograaf Bert Hiddema hoe Cruijff als schooljochie op een dag opmerkt hoe de meester tijdens het bidden zijn ogen openhoudt. ‘Mag je je ogen openhouden onder het bidden?’ vraagt hij vervolgens. ‘Nee,’ antwoordt de meester. ‘U deed uw ogen anders wel open,’ zegt Jopie dan. ‘Dan hield jij je ogen ook open,’ zegt de meester triomfantelijk. Waarop Cruijff weer zegt: ‘Maar ik mag het! Ik ga op zondag nooit naar de kerk!’

Cruijff moet áltijd het laatste woord hebben. Ook in het veld. ‘Zo makkelijk als hij doelpunten maakte, zo eenvoudig wist hij ruzie te krijgen,’ schrijft de Volkskrant in 2016. Met andere woorden: wie met Cruijff het veld deelt, krijgt het voor z’n kiezen. Waar die moet lopen. Hoe die moet passen. Naar wie die moet passen. Hoe die sneller moet passen. Beter op te letten. Eerder schieten. Koppie d’r bij houden! Om gek van te worden. ‘Cruijff had altijd zijn mondje open,’ zei Ajax-keeper Piet Schrijvers eens. ‘En doordat we sinds zijn komst wedstrijden wonnen, had hij het gelijk aan zijn zijde.’ Maar dat er ook gezeik van komt, is ook logisch. Cruijff daarover: ‘Als je iets wilt veranderen, ontstaat er gedoe. Maar gedoe hoort erbij. Vaak komen ze er later achter dat ik gelijk heb gehad.’

Zo is het ook in de zomer van 1965. Cruijff, 18 jaartjes jong pas, krijgt van Ajax zijn eerste profcontract onder zijn neus. Hij kijkt, leest en verscheurt vervolgens de hele hap. Pal voor de ogen van de stomverbaasde voorzitter Jaap van Praag. Meneer vindt het niet kunnen dat clubs meer aan transfers verdienen dan spelers. Zijn eis: het viervoudige. En jawel: Van Praag capituleert. Cruijff gaat 15.000 gulden per jaar verdienen. Een recordbedrag én een unicum in een team van onderwijzers (Klaas Nuninga), winkelhouders (Ton Pronk), sigarenboeren (Sjaak Swart, Bennie Muller) en zo nog twintig parttimers. Meneer had zijn zaakjes al vroeg voor elkaar. ‘Ben ik autoritair? Nee, dat niet. Maar ze moeten wel doen wat ik zeg.’

Alles beter weten botert niet met het opvolgen van orders. Vraag maar aan Rinus Michels, die Cruijff als jonkie in die zomer van ’65 onder zijn hoede kreeg. De twee krijgen een bijzondere band, staan samen aan de wieg van het totaalvoetbal, worden zelfs vrienden, maar o wat haalt die arrogante Cruijff soms het bloed onder de nagels van Michels vandaan. Op de dag dat de jonge vedette in zijn knalrode Porsche op de training arriveert – twee minuten te laat – is ‘De Bul’ het spuugzat. Cruijff mag de volgende ochtend, zes uur stipt, een paar extra rondjes rennen. Michels komt die ochtend ook, mét een pyjama onder zijn regenjas, en spreekt de legendarische woorden: ‘Fijn dat je er bent Johan, maar als je het niet erg vindt, ga ik nu weer naar bed.’

Een jaar later mag Cruijff opdraven in het shirt van Oranje voor zijn tweede interland. Het wordt een memorabele wedstrijd, maar om de verkeerde redenen. Zijn rode kaart is de allereerste voor een international. Volgens de overleveringen heeft hij scheidsrechter Rudi Glöckner geslagen. Cruijffs persoonlijke verklaring: ‘Je spreekt geen Duits en dan ga je met je handen bewegen.’ De KNVB schorst hem voor een jaar, maar na zeven maanden wordt die schorsing opgeheven. Nederland kan zijn supertalent niet missen.

Bij Ajax, waar Cruijff de Amsterdammers naar de wereldtop leidt, gaat het er in de kleedkamer een stuk minder feestelijk aan toe. In de zomer van ’73 zijn zoveel ploeggenoten de fratsen van hun sterspeler beu, dat er gestemd wordt over de aanvoerdersband. Cruijff krijgt zeven stemmen, Piet Keizer eentje meer. Nummer 14 is pislink en vliegt Keizer nog net niet in de haren. Kort daarna vertrekt hij uit Amsterdam. Bij FC Barcelona lopen ze weg met De Verlosser. Onder de Spaanse zon wordt hij wél gewaardeerd, iets waar Cruijff maandelijks aan wordt herinnert als ’s werelds best betaalde voetballer zijn loonstrookje weer ontvangt.

Het geheim van Johan Cruijff zit ’m – buiten zijn goddelijke talent – voor een groot deel in diens beestachtige drang om te winnen. Én het feit dat hij niet tegen zijn verlies kan. Zelfde verschil. Ook daarin kan hij een klootzak zijn. In een portret in HP De Tijd herinnert Barry Hulshoff zijn oud-ploeggenoot dan ook als ‘een briljante voetballer’, maar zeker ook ‘als de man die tijdens trainingspartijtjes oeverloos kon zeuren over doelen die te groot of te klein waren, netten die niet deugden, alleen maar om de tegenpartij, als die zojuist een goal gescoord had, mentaal te ontregelen’.

Des te gekker is zijn beruchte ‘schoenenactie’ in 1969, waarmee Cruijff niet alleen zichzelf en het nationale elftal, maar indirect ook het godganse land dupeert. Met vrouwlief Danny heeft de superster het in zijn hoofd gehaald een chique schoenentoko te openen in de Kinkerstraat. In plaats van mee te trainen voor de WK-kwalificatiewedstrijd tegen Bulgarije vliegt Cruijff doodleuk naar Italië om schoenenfabrieken te bezoeken. Hij bestelt direct drieduizend paar en ‘mist’ vervolgens zijn vlucht naar Nederland. Bondscoach Georg Kessler is ziedend en schorst zijn vedette voor Nederland-Bulgarije. De wedstrijd wordt verloren, Nederland mist het WK 1970. Waarschijnlijk net de editie die ons de wereldtitel zou hebben opgeleverd. Cruijff, klootzak!

Met geld omgaan, kan Cruijff ook al niet. Eind jaren zeventig stopt Het Orakel van Betondorp met voetbal, met miljoenen op de bank. Dat geld vertrouwt hij nagenoeg volledig toe aan een Russische playboy die varkens fokt. Dat idee klinkt nu net zo slecht als dat het toen ook was. Michel Basilevitsj, de bewuste Rus, is dan een ‘vriend’ van de hele familie Cruijff, maar blijkt een ordinaire oplichter. Zijn in twaalf jaar bij elkaar gepingelde vermogen – 6 à 10 miljoen gulden volgens de schattingen – is Cruijff in één klap kwijt.

‘Een van je kennissen zegt iets en daar loop je dan achteraan,’ schrijft hij jaren later in zijn autobiografie. ‘Achter iets waar je geen verstand van hebt. Plus, dat is eigenlijk het meest stomme, iets waar je eigenlijk helemaal geen binding mee hebt. Anderen maken daar weer gebruik van. Want waar geld is, daar lopen alle ratten omheen. Alleen dat wist ik toen niet. Ik investeerde in een varkensfokkerij. Hoe kwam ik erbij?!’

Zo’n domme fout zou Cruijff niet meer maken. In 1981 heeft hij geld nodig en keert, na kortstondige avontuurtjes in Amerika en Spanje, terug naar jeugdliefde Ajax. De man waant zich inmiddels een absolute legende en eist een deel van de recettes als er meer dan 11.000 toeschouwers komen. Dat is tegen het zere been van voorzitter Ton Harmsen, die claimt dat zijn 36-jarige veteraan überhaupt te oud is geworden voor zijn salaris van anderhalf miljoen gulden. Cruijff pikt dat niet en doet het ondenkbare: hij verkast naar Rotterdam. ‘Typisch Cruijff hè, altijd rancuneus,’ aldus Hulshoff. ‘Jammer, jammer, jammer,’ schrijft Jan Mulder. ‘Dat korte zwarte broekje is en blijft een smet op zijn zo bewonderde carrière.’ Reactie Cruijff: ‘Ajax wilde me niet meer. Dan moet je verder.’ Met Feyenoord wint hij de landstitel én de beker.

Later in zijn leven toont Cruijff zich ook geregeld een klootzak. Als trainer, analist, commentator, columnist en gewoon als Cruijff. Ongevraagd advies geven blijft zijn handelsmerk. Conflicten krijgen dus ook. Noemenswaardig: die met Marco van Basten. Ooit een gouden duo als leerling en grootmeester, maar in 2008 kunnen de twee elkaars bloed wel drinken. Cruijff is terug bij Ajax als ‘technisch adviseur’ en oppert de ene rigoureuze ingreep na de andere, van verplichte cursussen tot het ontslaan van jeugdtrainers. Van Basten, inmiddels Ajax-trainer, kan daar niks mee en slaat de adviezen van Cruijff in de wind. Die is op zijn beurt niet gewend dat mensen niet naar hem luisteren en dus stapt hij op. Jaren later blikt Van Basten erop terug in een VI-column. ‘Toen we jaren geleden een akkefietje kregen over de wijze waarop Ajax bestuurd moest worden, ging hij echt vol in de aanval. Hij werd fel en onredelijk. Ik was het er niet mee eens. Toen zijn we uit elkaar gegaan. “Jij komt er nog wel achter,” zei Johan. Nou, ik heb een paar jaar gewacht en ik weet nog steeds niet wat hij bedoelde.’

Cruijff zou Cruijff niet zijn als hij Ajax van adviezen bleef voorzien, gevraagd én ongevraagd. Soms kwam hij persoonlijk even aanwaaien, vaak liet hij via zijn Telegraaf-columns weten hoe het allemaal moest. En toen was er de Fluwelen Revolutie. Het almachtige plan van De Verlosser om Ajax weer een herkenbaar gezicht te geven met oud-spelers en zo terug te keren naar de Europese top. Of zoals Van Basten het liever noemt: één grote komedie. ‘Met veel kabaal is bij Ajax de boel overhoopgehaald. Als je nu bekijkt wat het gevolg daarvan is, vind ik dat zeer bedenkelijk,’ aldus Van Basten in 2015, vier jaar na de revolutie waar helemaal niks ‘fluweel’ aan was, eerder bloederig. Trainers, belangrijke bestuurders en oud-spelers moesten het veld ruimen of vertrokken zelf. Van Basten: ‘Opgeknoopt door Cruijff en De Telegraaf. In die strijd is er keihard op de man gespeeld. Waar het dus uiteindelijk om ging, is macht.’

Mark Geestman, een van de opgestapte leden, zei het treffend: ‘Het probleem is dat Johan Cruijff de baas is. Maar hij is er nooit. Vervolgens is er dus geen baas en is iedereen een beetje de baas.’

En dan is er nog het hoofdpijndossier Louis van Gaal. De slepende ruzie tussen de eeuwige nummer 14 en Van Gaal, ook al niet de makkelijkste, bestrijkt een periode van zo’n twintig jaar. Toen Van Gaal in 2011 werd benoemd tot algemeen directeur van Ajax, reageerde Cruijff met: ‘Ze zijn gek geworden.’

De kiem van het conflict lag volgens Van Gaal bij een etentje bij Cruijff thuis. ‘Op 26 december 1989 vierde ik kerst bij de familie Cruijff thuis. Toen ging de telefoon. Het was voor mij. Mijn zus Riet bleek overleden. Ik ben halsoverkop naar huis gegaan. Later hoorde ik dat Johan het me kwalijk heeft genomen dat ik hem nooit bedankt heb,’ zo schrijft Van Gaal in 2009 in zijn autobiografie. Cruijff verwees deze versie naar het rijk der fabelen. ‘Van Gaal heeft echt alzheimer als hij zoiets beweert. Als je zoiets hoort, dan vraag je jezelf af of er bij iemand misschien een draadje loszit of mogelijk zelfs een kabel. Dat ik ruzie met Van Gaal zou hebben, komt helemaal voor zijn rekening. Ik heb wel betere dingen te doen.’

Daar is dan weer niks van gelogen. Cruijff was een druk baasje. Tegen het einde van zijn leven waren er vier miljard mensen die zijn naam kenden. Driekwart van hen liep met hem weg. Die andere miljard? Die snapten het gewoon niet. Want wie dit verhaal goed leest, begrijpt ook wel dat Cruijff helemaal geen klootzak was. Nooit geweest ook. Een klootzak is iemand die mensen naait, streken uithaalt voor eigen gewin. Zo iemand was Cruijff niet. Buiten het veld was hij heus geen godswonder, maar een klootzak? Nee. Hooguit een koppige lul die het altijd beter wist. Kon ie zelf trouwens helemaal niets aan doen. ‘Ik maak eigenlijk nooit fouten, want ik heb enorme moeite om me te vergissen.’ Maar dat is logisch.

Revu.nl

[Yopii]

Zo is het ook in de zomer van 1965. Cruijff, 18 jaartjes jong pas, krijgt van Ajax zijn eerste profcontract onder zijn neus. Hij kijkt, leest en verscheurt vervolgens de hele hap. Pal voor de ogen van de stomverbaasde voorzitter Jaap van Praag. Meneer vindt het niet kunnen dat clubs meer aan transfers verdienen dan spelers. Zijn eis: het viervoudige. En jawel: Van Praag capituleert. Cruijff gaat 15.000 gulden per jaar verdienen. Een recordbedrag én een unicum in een team van onderwijzers (Klaas Nuninga), winkelhouders (Ton Pronk), sigarenboeren (Sjaak Swart, Bennie Muller) en zo nog twintig parttimers. Meneer had zijn zaakjes al vroeg voor elkaar.

Mooi tijdsbeeld. Toen was het een schok dat een werknemer moeilijk deed over zijn salaris, nu is dat doodgewoon.

Bij Ajax, waar Cruijff de Amsterdammers naar de wereldtop leidt, gaat het er in de kleedkamer een stuk minder feestelijk aan toe. In de zomer van ’73 zijn zoveel ploeggenoten de fratsen van hun sterspeler beu, dat er gestemd wordt over de aanvoerdersband. Cruijff krijgt zeven stemmen, Piet Keizer eentje meer. Nummer 14 is pislink en vliegt Keizer nog net niet in de haren. Kort daarna vertrekt hij uit Amsterdam.

Tja, Cruijff speelde van 1964 tot 1973 (!) voor Ajax, en jarenlang met dezelfde spelers. Op het laatst was de koek op.

Cruijff had tijdens zijn lange periode juist opvallend weinig problemen met medespelers of spelers die onder hem trainden. Dat bleek wel uit de reacties toen hij overleed. Het ging wel eens hard tegen hard, maar het was ook een andere tijd.

Wijlen Bennie Muller over Cruijff:

Muller: 'Johan als een zoon voor ons'

Bennie Muller schrok toen hij deze week te horen kreeg dat Johan Cruijff alweer een jaar geleden overleed. We spraken met hem over zijn herinneringen aan zijn oud-teamgenoot en vriend. 'Dat 'ie alweer een jaar weg is, is ongelofelijk.'

Muller speelde tussen 1958 en 1970 liefst 447 wedstrijden voor Ajax en zag Cruijff van heel dichtbij komen. 'Ik zag 'm al spelen in de jeugd. Wij bij het eerste kenden hem al goed omdat hij bij onze trainingen vaak achter de goal stond. Als je dan een bal over of naast schoot, rende hij achter die bal aan en gooide hij 'm terug. Het was dus echt een favorietje van ons.'

Dat 'favorietje' verruilde zijn post achter de doelpalen op 17-jarige leeftijd voor een plek op het veld, tussen de wat oudere mannen van het eerste elftal. 'Hij kwam terecht in een hecht vriendenteam. We waren allemaal als broertjes voor elkaar, de band tussen de spelers was heel sterk. Toch had Johan bij de meesten een streepje voor, omdat 'ie de jongste was. We kenden 'm dus al uit de jeugd; het voelde alsof je zoontje zich bij het team voegde. Zo gingen we dus ook met hem om, als een zoon van ons', vertelt Muller.

Vroeg naar bed
Muller en zijn oudere teamgenoten hadden dus een soort vaderfunctie voor de jonge Johan. Voor stappen in de stad werd hij dan ook niet benaderd, dat was iets voor de ouderen. Johan moest vooral ook goed luisteren. 'Hij was natuurlijk maar zeventien toen hij er bij kwam, dus stappen was er niet echt bij voor hem. Hij was ook heel serieus, eigenlijk; hij kreeg al snel verkering met Danny. Hij was niet zoals wij waren, hij was niet iemand die graag de stad in ging om te stappen.'

Als Johan zelf al niet verstandig genoeg was om gedisciplineerd te blijven, zorgden zijn teamgenoten daar wel voor. 'Ook wij waren eigenlijk - ik vind het haast vreemd om het te zeggen - rustig en verstandig. Dus we hadden het er ook over met Johan.. dat 'ie vroeg naar bed moest bijvoorbeeld. Dat soort dingen bespraken we wel met hem en daar luisterde hij ook naar.'

Schoonfamilie
Muller en Cruijff verloren elkaar na de transfer van Johan naar Barcelona even uit het oog. Toen Cruijff trainer was bij Barcelona, kwam daar vrij onverwacht verandering in. 'Johan had een hele leuke dochter en ik had toevallig een hele leuk zoon. Die twee leerden elkaar kennen en daar kwam een relatie uit voort. Johan nam z'n dochter toen mee naar Barcelona en zo belandde mijn zoon daar dus ook. Die kwam toen bij FC Barcelona te voetballen. Niet alleen door de link met Johan, hoor. Hij kon heel aardig ballen namelijk.' De binding tussen Muller en Cruijff werd in die periode weer groter. 'We gingen als familie dan wel eens naar Johan in Barcelona. Dan aten we daar samen en bleven we bij hem slapen. We waren toen toch een klein beetje familie. Johan vond dat ook leuk; zijn band met mijn zoon was goed. Hoewel de relatie met Johans dochter uiteindelijk maar een jaar stand hield, was het ook echt een leuk stel samen.'

Brok in de keel
Toen hij hoorde dat het overlijden van Cruijff een jaar geleden plaatsvond, schrok Muller. Hij spreekt dan ook over hem met een brok in de keel en kan zijn afwezigheid bijna niet bevatten. 'Een jaar of anderhalf geleden zag ik Johan nog bij de Copa Amsterdam. Ik zat daar met Sjaak Swart. Johan kwam bij ons zitten en dat was weer gezellig. Niet wetende natuurlijk dat dat de laatste keer zou zijn dat ik hem zou zien. Ik kan er bijna niet over praten, zo moeilijk vind ik het.'

AS

[Ajax Rules]

Eerste aflevering nu gezien. Veel bekende beelden en teksten, maar er was ook het een en ander dat nieuw voor me was. Ik vond deze aflevering wel vaak erg fragmentarisch in een fors tempo. Kennelijk had iemand erg veel haast? Het was op het randje voor mij qua intensiteit

Ja precies, dat is inderdaad wat ik had gehoord. Dat het qua montage niet goed was (Dus helemaal los van de vraag of je pro- of anti-Cruijff bent)

[Ajax Rules]

Cruijff had tijdens zijn lange periode juist opvallend weinig problemen met medespelers of spelers die onder hem trainden. Dat bleek wel uit de reacties toen hij overleed. Het ging wel eens hard tegen hard, maar het was ook een andere tijd.

Dit is gewoon echt niet waar. Maar goed, je geeft zelf toe dat je de meest complete biografie (die als eerste boek een volledig beeld, inclusief de kritische invalshoek) niet wil lezen. Dus dan snap ik wel dat jij dat beeld hebt (en dat beeld wilt vasthouden).

[Yopii]

Ik lees geen enkele voetbalbiografie (Kieft, Gijp, Cruijff), die zijn alleen geschreven om geld aan te verdienen. Schrijvers zoeken dan iets om mee op te vallen, dat scoort. Bovendien vind ik voetbalboeken over het algemeen intens oninteressant. Sport is alleen leuk op het moment zelf.

Ik ben voetballiefhebber, geroddel boeit me niet. Ook hoef ik geen fanboek te lezen.

Als speler en trainer was Cruijff fascinerend, daarnaast ging hij steeds mee met de tijd, met als de Rolling Stones, zeg maar. De meeste spelers en trainers zijn snel oud nieuws.

In het algemeen: topsporters zijn niet lief en aardig, anders haalden ze de top niet. Ze zijn veeleisend en dominant. De allerbeste voetballers verwachten dat waterdragers in hun dienst spelen. Trainers willen dat spelers hun taken uitvoeren, enz. Ik vind dat niet zo interessant, het is een competitieve wereld.

[Arthur]

Daar is natuurlijk niks mis mee, maar dan zou je ook weg moeten blijven van stellingen als "Cruijff had tijdens zijn lange periode juist opvallend weinig problemen met medespelers of spelers die onder hem trainden.". Het interesseert je niet, dus dan kun je er ook weinig van zeggen.

[Yopii]

Daarvoor hoef ik geen roddelboeken te lezen.

Ajax presteerde in de jaren van Cruijff opvallend stabiel, met veelal dezelfde spelers voor langere tijd. De hiërachie binnen het team stond vast en werd blijkbaar gerespecteerd door de spelers.

Als het echt niet botert, breekt de ****** uit, dan presteert het team niet of lopen spelers weg. Dat wil niet zeggen dat altijd alles koek en ei is. Dat zou onrealistisch zijn.

[Arthur]

Verhalen over onenigheid in de selectie vroeger kun je alleen uit 'roddelboeken' halen

[Yopii]

Vind ik niet. Een team kan niet lang achter elkaar presteren als er mot is.

Je zag het een paar jaar geleden met Tadic: iedereen ging zijn kant op. Op een gegeven moment was de pijp leeg en werd de discipline minder. Meestal komt dat doordat de mindere spelers zich wat gaan verbeelden.

[Zuidema]

Als het echt niet botert, breekt de ****** uit, dan presteert het team niet of lopen spelers weg. Dat wil niet zeggen dat altijd alles koek en ei is. Dat zou onrealistisch zijn.

Dat gebeurde dus ook uiteindelijk. De stemming over het aanvoerderschap spreekt boekdelen. Cruijff had direct door dat het merendeel hem niet meer zag zitten als numero uno en hij zette toen bij Ome Cor onmiddellijk de onderhandelingen met Barcelona op groen. Haan en Keizer met name waren duidelijk niet meer gecharmeerd van de eigenzinnige dominantie en privileges van Cruijff. Haan smalend: ''Wij waterdragers van Johan? We zijn Johans champagnedragers.'' Nou wilde Haan sowieso overal graag haantje de voorste zijn (what's in a name?), want bij Anderlecht domineerde hij Rensenbrink ook om daar de numero uno te zijn. Goede, sluwe voetballer, maar wel een klootzakje als het om hiërarchie ging.

Ajax presteerde in de jaren van Cruijff opvallend stabiel, met veelal dezelfde spelers voor langere tijd. De hiërachie binnen het team stond vast en werd blijkbaar gerespecteerd door de spelers.

Het heeft mij zelf trouwens ook verbaasd dat Ajax in 1973 nog steeds die voetbalmachine was ondanks het geschuur tussen de ego's. Kennelijk waren ze toch teveel professional om zich op het veld daardoor te laten beïnvloeden. Wat eigenlijk nog eens de griezelige klasse van dat team benadrukte. Michels' basis en cultuur was blijkbaar nog steeds volop aanwezig.

Overigens denk ik dat Michels op Kovacs' plek na die stemming de grootste tegenstemmers uit Ajax had geflikkerd en rond Cruijff een nieuw team met de ja-stemmers had opgebouwd. Tenminste, als het buitenland de grenzen voor voetballers van elders al niet had geopend.

[Ajax Rules]

Vind ik niet. Een team kan niet lang achter elkaar presteren als er mot is.

Dus jij stelt "Cruijff had juist opvallend weinig conflicten met medespelers!" (een vrij specifieke en overtuigende bewering) en bij navraag bedoel je daar dus de feitelijke constatering mee dat ze drie keer de Europacup hebben gewonnen?

[Yopii]

Zo'n succesreeks bewijst dat de chemie binnen het team goed was, ja. Zonder dat presteert een team niet, al zijn de individuën nog zo goed. Daar zijn talloze voorbeelden van. Het kan soms knetteren, maar zonder onderling respect, zonder de bereidheid om voor elkaar te werken wordt het niets. Zelfs de trainer kan daar doorgaans niets meer aan doen.

Dat gebeurde dus ook uiteindelijk. De stemming over het aanvoerderschap spreekt boekdelen. Cruijff had direct door dat het merendeel hem niet meer zag zitten als numero uno en hij zette toen bij Ome Cor onmiddellijk de onderhandelingen met Barcelona op groen. Haan en Keizer met name waren duidelijk niet meer gecharmeerd van de eigenzinnige dominantie en privileges van Cruijff. Haan smalend: ''Wij waterdragers van Johan? We zijn Johans champagnedragers.'' Nou wilde Haan sowieso overal graag haantje de voorste zijn (what's in a name?), want bij Anderlecht domineerde hij Rensenbrink ook om daar de numero uno te zijn. Goede, sluwe voetballer, maar wel een klootzakje als het om hiërarchie ging.

Nou ja, Haan heeft nog redelijk gepresteerd in zijn carrière. Voor de anderen was het doorgaans gedaan met de pret.

Overigens denk ik dat Michels op Kovacs' plek na die stemming de grootste tegenstemmers uit Ajax had geflikkerd en rond Cruijff een nieuw team met de ja-stemmers had opgebouwd.

Denk het ook. Haan en Keizer eruit, voor de rest waren het meelopers. Acht tegen zeven, toch?

[Marillion]

In z'n algemeenheid is het natuurlijk bepaald niet ongebruikelijk dat er in een team dat veel wint op enig moment wat irritaties ontstaan. Sterren krijgen net even te veel allures. Waterdragers gaan zichzelf te belangrijk vinden. Er ontstaat onrust over verschillende beloningen. Of de rek is er op enig moment een beetje uit simpelweg omdat de drang om te winnen minder groot is geworden.

[Arthur]

Ik weet niet of presteren in sport heel anders is dan in muziek, maar er zijn legio voorbeelden van bands die elkaar de tent uitvochten terwijl ze de ene bestseller na de andere uitbrachten.

[Marillion]

Ja, dat zal in de sport ook zeker gebeuren. Zolang iedereen het gezamenlijke belang maar blijft zien en daar voldoende waarde aan hecht. Op enig moment is de rek er natuurlijk wel uit.

Belangrijk verschil met bands is daarbij dat sporters veel frequenter met elkaar in contact staan. Dat zal dus vaker sneller misgaan.

[Zuidema]

Overigens denk ik dat Michels op Kovacs' plek na die stemming de grootste tegenstemmers uit Ajax had geflikkerd en rond Cruijff een nieuw team met de ja-stemmers had opgebouwd.

Denk het ook. Haan en Keizer eruit, voor de rest waren het meelopers. Acht tegen zeven, toch?

Volgens Wiki waren zelfs 3 voor en 13 tegen het aanvoerderschap van Cruijff. Best wel fors dus, als dat waar is. Maar de opgegeven bron kan ik helaas niet checken.

Inmiddels begon het enthousiasme over het aanvoerderschap van Cruijff onder spelers af te nemen. In juli 1973 ging een onderling verdeelde selectie op trainingskamp in een hotel in De Lutte. Keizer wilde weer aanvoerder worden, maar Cruijff zag dit niet zitten.[58] Er werd daarom een stemming gehouden of Cruijff aanvoerder moest blijven of niet. Met drie stemmen voor en dertien stemmen tegen zegde de spelersgroep het vertrouwen in Cruijff op en kreeg Keizer de aanvoerdersband terug.[7] Cruijff ervoer de beslissing van de spelersgroep als een motie van wantrouwen en had het gevoel dat zijn gezag werd ondermijnd.[59] Geschokt keerde hij terug naar zijn hotelkamer, waar hij contact opnam met zijn schoonvader. Telefonerend gaf Cruijff hem de opdracht: "Je moet nu meteen Barcelona bellen. Ik vertrek hier."[60]

[Zuidema]

In z'n algemeenheid is het natuurlijk bepaald niet ongebruikelijk dat er in een team dat veel wint op enig moment wat irritaties ontstaan. Sterren krijgen net even te veel allures. Waterdragers gaan zichzelf te belangrijk vinden. Er ontstaat onrust over verschillende beloningen. Of de rek is er op enig moment een beetje uit simpelweg omdat de drang om te winnen minder groot is geworden.

Die verzadiging ging zeker een rol spelen. In 1972 was Ajax nog fenomenaal, maar in 1973 kwam er (relatief) de klad in. Ajax speelde toen meer en meer op resultaat. Wat ik hierboven al zei: het verbaasde mij in 1973 dat al die successen nog behaald werden ondanks het gedoe buiten het veld. Het waren allemaal gepokte en gemazelde professionals die blijkbaar die sores van zich af konden zetten als er gepresteerd moest worden. Alhoewel het moeizame werk tegen Real (ondanks Gerrie Mühren) en de draak tegen Juve al aangaven dat dat Ajax zijn beste tijd had gehad.

[Ajax Rules]

Alhoewel het moeizame werk tegen Real (ondanks Gerrie Mühren) en de draak tegen Juve al aangaven dat dat Ajax zijn beste tijd had gehad.

Mmmm...... Bayern Munchen, waarschijnlijk de sterkste ploeg van Europa (na Ajax) werd compleet overklast (een paar weken voor de wedstrijden tegen Real Madrid).

[Ajax Rules]

Volgens Wiki waren zelfs 3 voor en 13 tegen het aanvoerderschap van Cruijff. Best wel fors dus, als dat waar is. Maar de opgegeven bron kan ik helaas niet checken.

Mmm... volgens mij klopt dat niet.

Hoe dan ook is het heel opvallend. De Cruijff-propaganda heeft het vaak geinterpreteerd als "Hoge bomen vangen veel wind" en "Visionairen stuiten nu eenmaal op weerstand" en "Jaloezie".

Maar het is helemaal niet gebruikelijk dat de sterspeler van een team irritatie opwekt of eruit gewerkt wordt of dat zijn leiderschap wordt betwist.

Cruijff was:
- Heel erg impopulair onder bestuurders (waarvan je nog kan zeggen dat hij de spelers heeft geemancipieerd, dus dat dat voor hem pleit)
- Heel erg impopulair onder trainers. (Michels bijvoorbeeld had zo ongeveer een burn-out na zijn laatste seizoen en kon het bijna niet meer aan om met de moeilijke groep te werken. Dit weerspreekt ook dat Cruijff zo'n "ultieme winnaar" zou zijn, desnoods ten koste van de goede sfeer. In dat gevoel zouden Michels en hij twee handen op een buik zijn geweest. Het was juist zo dat Michels het eindeloze gezeur en ondermijnen van de discipline zat was).
- Behoorlijk impopulair onder medespelers (al waren er ook spelers die zich realiseerden dat ze met Cruijff meer prijzen en premies binnenharkten). Jaloezie kan daarbij een rol hebben gespeeld, zeker. Aan de andere kant: Cruijff was in de selectie echt wel veeeeeel meer omstreden dan bijvoorbeeld Pele, Messi, Zidane, Beckenbauer en zelfs Cristiano Ronaldo en Maradonna. Hoe is dat te verklaren?
- Zelfs niet onomstreden onder de fans. Hij werd zelfs vrij massaal uitgefloten in zijn laatste wedstrijd tegen FC Amsterdam. Waren de fans in hun eer aangetast dat Cruijff naar Barcelona vertrok? Mmm.... toch een wat raar verhaal. Spelers die 1% voor Ajax hebben betekend krijgen een staande ovatie na een mooie transfer. Cruijff niet. De verklaring? Ook supporters waren zijn structurele chantage en dreigementen zat, zijn gebrek aan loyaliteit (weigeren om mee te vliegen naar Munchen, wat hem dus ook in de selectie erg kwalijk werd genomen), zijn focus op de BV Cruijff, etc. Pas nadat Cruijff in 1987 zijn propaganda-netwerk (met Frits Barend, Johan Derksen en Jaap de Groot) opzette, is Cruijff eigenlijk pas echt onaantastbaar geworden bij de supporters. Voor die tijd wat het een beetje een haat-liefde verhouding. Althans: is er ooit een speler van dat kaliber geweest die bij zijn eigen fans nog enigszins omstreden is geweest? En zelfs nu Cruijff tegenwoordig wel heel geliefd is onder de fans, waarom scoren Litmanen en Pettersson 100% op populariteit en zijn er bij de veel betere Cruijff nog steeds mensen als AR (weliswaar een kleine minderheid) die zich vooral aan hem ergeren?

[Ajax Rules]

Nou ja, Haan heeft nog redelijk gepresteerd in zijn carrière. Voor de anderen was het doorgaans gedaan met de pret.

Laten we niet vergeten dat ook de carriere (en zeker de clubcarriere!) van Cruijff ZELF dramatisch is ingestort.

Tm 1974 (specfiek: Nederland-Brazilie) was het top, terwijl de tweede helft van zijn carriere (voor iemand van zijn reputatie en talent) een complete aanfluiting is. Het contrast met spelers als Messi en Ronaldo in prijzen, goals, persoonlijke awards en presteren in sterke competities en grote wedstrijden is echt gigantisch groot sinds zijn ruzie met de Ajax-selectie. Dat wil je nog wel eens vergeten.

De tweede helft van zijn carriere (dus tussen zijn 26e en 36e) kun je een beetje vergelijken met de carriere van een John Heitinga, Daley Blind, Noa Lang of Luuk de Jong. Dat is voor een speler als Cruijff niets minder dan een complete mislukking. De hoogtepunten uit zijn zijn tweede helft? Goals tegen Haarlem, Fortuna Sittard en Helmond Sport en een paar Nederlandse landstitels (waarbij de Eredivisie destrijds toegegeven een stuk sterker was dan in 2026, maar die qua (internationale) uitstraling nog stukken deprimerender was dan nu).

[Marillion]

Alhoewel het moeizame werk tegen Real (ondanks Gerrie Mühren) en de draak tegen Juve al aangaven dat dat Ajax zijn beste tijd had gehad.

Mmmm...... Bayern Munchen, waarschijnlijk de sterkste ploeg van Europa (na Ajax) werd compleet overklast (een paar weken voor de wedstrijden tegen Real Madrid).

Een incidentele piek wil nog wel eens lukken als een team al in een neergaande lijn zit. Verder was het sowieso natuurlijk een hele andere tijd wat je in deze context ook terugziet in het beperkt aantal wedstrijden dat je moest winnen om de Europa Cup te veroveren. Dat is echt totaal niet vergelijkbaar met nu waar je echt een groot aantal topwedstrijden moet overleven.

Dat maakt voor de prestatie van toen natuurlijk op zichzelf niet uit want het was toen wat het was. Maar door het kleine aantal wedstrijden kon je denk ik wel makkelijker nog een keer pieken.